Bá Vương Biệt Cơ – khi giấc mộng tình yêu trở thành dĩ vãng

Bá Vương Biệt Cơ là một tác phẩm điện ảnh thuộc thể loại chính kịch lịch sử của vị đạo diễn Trương Khải Ca. Tác phẩm được chuyển thể từ tiểu thuyết cùng tên của nữ nhà văn Lý Bích Hoa. Bộ phim kể về cuộc đời của những thân phận nhỏ bé trong xã hội cũ, giữa những ray rứt của tình yêu và nghệ thuật, đặt trong bối cảnh chính trị lịch sử đầy biến động của đất nước Trung Hoa nửa đầu thế kỷ 20. 

Vậy hôm nay các bạn hãy cùng Hoa Lạc cũng bước vào giấc mộng của Bá Vương Biệt Cơ nhé!

Bá Vương Biệt Cơ – giấc mộng Kinh kịch và tình yêu của một đời người

Bá Vương Biệt Cơ là tên một vở Kinh kịch cổ Bắc Kinh nổi tiếng kể về cuộc ly biệt Tây Sở Bá vương Hạ Vũ với ái thiếp của mình. Sau khi thua cuộc chiến. Mất đi tất cả, đến tính mạng cũng bị đe doạ, ấy vậy mà ái thiếp của Bá Vương – Ngu Cơ để chứng minh cho sự trung thành của mình và cho tình yêu son sắt dành cho Sở Bá Vương đã tuốt lưỡi kiếm tự kết liễu đời mình. Thành danh nhờ vở kịch này, Bá Vương Biệt Cơ vừa là giấc mộng đẹp đẽ hoang đường, vừa là ám ảnh cả đời người của Trình Điệp Y. Đấy là khởi nguồn, động lực và cũng là câu trả lời của bao tấn bi kịch của cuộc đời anh.

Lấy bối cảnh đất nước Trung Hoa đầy biến động giữa những năm 1924 đến những năm 1977, Bá Vương biệt cơ kể về hành trình của 2 nhân vật Trình Điệp Y và Đoàn Tiểu Lâu, khi còn nhỏ gia nhập gánh hát cho đến khi trưởng thành thành danh. Đó cũng là sự khởi đầu cho một những dự báo về tương lai đầy bi kịch của họ giữa những vòng quay dồn dập của xã hội, tình yêu và danh vọng.

Bá Vương Biệt Cơ còn là một giấc mộng hoang đường của Trình Điệp Y. Nó còn là ẩn dụ cho mối tình đơn phương mà anh dành cho người bạn diễn của mình – Đoàn Tiểu Lâu, nhưng nào ngờ hiện thực của cuộc sống cũng chẳng có đẹp như vở kịch ấy. Và tình cảm của Trình Điệp Y dành cho Đoàn Tiểu Lâu cũng chẳng xứng đáng như nàng Ngu cơ đối với Hạ Vũ.  Vở Kinh kịch ấy, không chỉ là tình yêu mà còn là cả cuộc đời, niềm đam mê của Trình Điệp Y đối với Kinh kịch – một nét đẹp trong văn hoá truyền thống lâu đời của người Trung Hoa.

Bá Vương Biệt Cơ

Trình Điệp Y – nàng Ngu cơ chung tình giữa hiện thực phũ phàng

Trình Điệp Y xuất thân từ là con của một người phụ nữ thanh lâu. Cậu bị mẹ mình đưa vào gánh hát – một nơi mà những đứa trẻ phải trải qua sự huấn luyện khốc liệt để trở thành những kiếp hát mua vui cho người khác. Phân cảnh người mẹ chặt đi ngón tay thừa thứ 6 của cậu – ngón tay tượng trưng cho những điều không may mắn, cậu không hề khóc mà chỉ thốt lên rằng: “Mẹ! Tay con lạnh lắm. Lạnh như băng vậy!” Đó cũng như là một dự báo cho một bi kịch của cuộc đời cậu sau này.

Cũng chính tại gánh hát, cậu đã gặp Đoàn Tiểu Lâu, người đã luôn bên cạnh cậu và cùng cậu vượt qua những ngày tháng khổ cực tại gánh hát. Từ những chi tiết khoác áo cho nhau hay cả 2 đứa trẻ gối lên nhau mà ngủ, trao cho nhau những hơi ấm, niềm tin và tình cảm của mình. Chắc có lẽ từ lúc đó, cậu quyết định không thể rời xa Sĩ Tứ (về sau là Đoàn Tiểu Lâu) và mặc định hắn ta chính là Sở Bá Vương của đời mình.

Tại gánh hát ấy, hiện thực khốc liệt đã khiến cho Trình Điệp Y không thể nào là con người của chính mình. Cậu không thể phân biệt được giữa đâu là hiện thực và đâu là kịch. Dù cậu cố chấp với hiện thực, chấp nhận đau thương như thế nào, nhưng câu thoại “Bản chất ta là nữ không phải là nam” và những đòn roi, cái chết của cậu bạn trong đoàn hay những hiện thực đầy phũ phàng cứ ập đến, là một sự áp đặt mà mọi sư phụ và mọi người muốn cậu phải đóng kịch và từ bỏ thân phận nam nhi. Từ đó cậu đã thật sự bước chân vào Kinh kịch, bước chân vào một giấc mộng hoang đường của chính đời mình và hy sinh bản thân mình cho nghệ thuật.

Nàng Ngu cơ trong vở kịch Bá Vương Biệt Cơ cũng là vai diễn đưa Trình Điệp Y lên đến đỉnh cao của danh vọng. Để diễn được vai diễn của mình, anh đã dồn rất nhiều công sức và tình cảm của mình vào đó. Nàng Ngu cơ yêu Hạ Vũ, cũng như Trình Điệp Y yêu Đoàn Tiểu Lâu, một lòng một dạ không chút toan tính. Nhưng hiện thực lại chua xót đến nghiệt ngã, khi thoát khỏi những lớp trang điểm thì cả hai người cũng chỉ là những người bạn, không thể đi chung trên một con đường.

Trái với Trình Điệp Y – một nàng Ngu cơ chung tình không chút toan tính thì Đoàn Tiểu Lâu chẳng phải là một Sở Bá Vương như chính vai diễn của mình. Khi lau đi lớp trang điểm, bỏ đi những bộ trang phục lộng lẫy, hắn chỉ là một tên phàm phu với những thú vui tràng rượu tầm phào hay tìm đến những cô gái thanh lâu. Ấy mà Trình Điệp Y vẫn muốn giữ mãi lớp trang điểm của Ngu cơ trên gương mặt mình như để níu kéo thân phận là nàng ái thiếp, níu kéo hy vọng cho một tình cảm không bao giờ sẽ được đáp lại.

Sau này Tiểu Lâu lấy Diệu Linh – một cô gái thanh lâu về làm vợ, đáp lại tấm chân tình của Điệp Y chỉ bằng sự thật phũ phàng “Cậu đừng sống trong kịch nữa, đây là thực tại”. Nhưng Trình Điệp Y nào sống trong kịch, cậu sống với ở một cuộc đời giữa thực tại với tình cảm dành cho Tiểu Lâu, nhưng chắc có lẽ thứ tình cảm ấy lại quá khác biệt giữa thời đại. Làm gì mà có một kẻ đóng kịch nào sẵn sàng làm tất cả mọi thứ vì người mình yêu. Cho đến nỗi họ sẵn sàng đánh đổi hết tất cả mọi thứ của bản thân kể cả danh dự, sự tôn nghiêm và lòng yêu nước. Để rồi nhận lại chỉ là sự khinh bỉ, phũ phàng và thương tâm từ người mình yêu.

Trình Điệp Y chỉ nên là nàng Ngu cơ của Sở Bá Vương, có lẽ Đoàn Tiểu Lâu ở thực tại cũng chẳng phải là Hạ Vũ và hắn cũng chẳng xứng đáng nhận được tình cảm của Ngu cơ hay thậm chí là tình yêu của Điệp Y. 

Tình yêu của Trình Điệp Y

Tiếng ca bi thán giữa của những giấc mộng bi thương 

Cả Trình Điệp Y và Diệu Linh đều là những kẻ đáng thương giữa thời cuộc. Họ đều là nạn nhân của thời đại, của những tư tưởng và những định kiến của xã hội. Và hơn cả thế, họ đều là nạn nhân của những giấc mộng về tình yêu và người mình yêu.

Diệu Linh là một cô gái thanh lâu được Tiểu Lâu cứu một lần trong nhà chứa. Từ đó cô đã đem lòng yêu mến anh và coi đó là đại trượng phu của đời mình. Nhưng ngờ đâu tên nam tử trượng nghĩa ấy lại khốn nạn, hèn nhát biết bao. Vào ngày cách mạng văn hóa dần dần nổ ra, hắn gọi cô là gái điếm và thừa nhận không có bất cứ mối quan hệ gì với cô. Lúc ấy, lòng cô như đã chết. Cái kết của cô như một lời chối bỏ của hiện thực khắc nghiệt, để giữ vẹn hình ảnh về một trang nam tử hiệp nghĩa của Tiểu Lâu trong tâm trí của mình. Còn hơn sống cuộc đời với những tình cảm mà Tiểu Lâu dành cho mình chỉ là hư vô ảo ảnh.

Diệu Linh
Diệu Linh – số phận người phụ nữ đáng thương trước thời đại. Cô lựa chọn sự ra đi để giữ trọn hình ảnh về trang nam tử trong lòng mình.

Năm 1966, cách mạng văn hoá ở Trung Quốc nổ ra, khi những giá trị văn hoá được cho là phản cách mạng và bị đem ra đấu tố. Trước bờ vực diệt vong của Kinh kịch, thì Trình Điệp Y cũng nhận ra những sự thật phũ phàng về tình yêu và người mình yêu. Đoàn Tiểu Lâu tố Điệp Y là một kẻ bán nước, nghiện thuốc phiện và sống bỉ ổi để thoát tội. Mọi thứ lúc này đều quay lưng với anh, điều còn lại bây giờ chỉ là một vở kịch Bá Vương biệt cơ đầy dang dở. Dù là anh đã yêu Tiểu Lâu hay do từ sự yêu thương của Ngu cơ đối với Hạ Vũ, cũng đều không còn quan trọng nữa. Thà y chọn sống trong mộng mị với hình ảnh của một nàng Ngu cơ chung thuỷ thì không phải là tốt hơn sao.

Trình Điệp Y
Trình Điệp Y – bi kịch của nghệ thuật và tình yêu ở bối cảnh lịch sử lúc bấy giờ.

“Nhân sinh như mộng, người tỉnh mộng tan” – “Nhân sinh như kịch, kịch tàn người tàn”

11 năm sau khi trong buổi diễn kỷ niệm 200 năm Kinh kịch Bắc Kinh, Trình Điệp Y và Đoàn Tiểu Lâu gặp lại nhau. Trên ánh đèn của sân khấu, họ gặp nhau và cùng nhau diễn lại vở kịch Bá Vương Biệt Cơ năm nào. Mọi thứ vẫn như vậy, chỉ duy nhất là nàng Ngu cơ Trình Điệp Y rút gươm đã đưa mình tới danh vọng và tận cùng của đau khổ để tự kết liễu chính mình. “Nhân sinh như mộng, người tỉnh mộng tàn; nhân sinh như kịch, người tản kịch tàn”. Trình Điệp Y đã tỉnh khỏi giấc mộng hoang đường, khi biết được mình chẳng phải là nàng Ngu cơ của Sở Bá Vương, nên anh nguyện chọn cách ra đi dưới hình ảnh của nàng Ngu cơ, cũng để giữ trọn trái tim dành cho những giá trị văn hoá nghệ thuật – Kinh kịch và cũng để giữ trọn sự duy mỹ của mình với tình yêu.

Nhân sinh như mộng

Nghệ thuật giữa những biến động của cuộc đời

Nỗi đau của Trình Điệp Y cũng chính là ẩn dụ cho nỗi đau của những nét đẹp về văn hoá nghệ thuật đang bị những tư tưởng bảo thủ, những thứ thị hiếu và thời đại phá hoại. Dù là nghệ thuật vị nhân sinh hay nghệ thuật vị nghệ thuật cũng đều mang cho mình những vẻ đẹp và giá trị của riêng nó. Và những người làm nghệ thuật vẫn sẽ mãi cố gắng đi trên con đường mình đã chọn. Nhưng khi họ đi quá xa và đặt xa rời thực tế, thì nghệ thuật sẽ chết đi. Cũng giống như giấc mộng hoang đường của câu chuyện nàng Ngu cơ Trình Điệp Y – rơi vào sự mê muội, không lối thoát.

Bá Vương Biệt Cơ

Tổng kết:

Con người thật nhỏ bé trước những chuyển động của lịch sử và thời cuộc. Nhưng những giá trị tốt đẹp vẫn sẽ mãi tồn tại qua bao năm tháng. Bá Vương biệt cơ sẽ như một lời đáp trả cho câu hỏi về một tương lai tốt đẹp mà nàng Ngu cơ Trình Điệp Y nguyện dành trọn cả cuộc đời của mình để chiến đấu và bảo vệ. Bá Vương Biệt Cơ là ẩn dụ cho một giấc mộng về nghệ thuật, tình yêu và những điều tốt đẹp mà mỗi chúng ta sẽ dành cả đời để theo đuổi, để đấu tranh và bảo vệ.

CTV: Vương Quang

Theo dõi Hoa Lạc để biết thêm nhiều thông tin nữa nhé!

Trung Tâm Hoa Ngữ Hoa Lạc
Cơ sở 1: 23 đường số 3, KDC Kim Sơn, P. Tân Phong, Quận 7, Hồ Chí Minh.
Cơ sở 2: 30 đường số 3, P.9, Q. Gò Vấp, Hồ Chí Minh.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Hotline: 028.6276.0260
Chat Facebook
Gọi điện ngay