Con đường tơ lụa – Cầu nối giữa hai nền văn minh Đông và Tây

con-duong-to-lua

Một trong những điểm nổi bật nhất trong chiều dài hàng nghìn năm lịch sử văn hiến Trung Hoa không thể bỏ qua đó chính là “Con đường tơ lụa” vang danh bốn bể, khắp chốn năm châu không ai là chưa từng nghe đến. Con đường tơ lụa không chỉ là một huyết mạch giao thương trọng yếu giữa Trung Quốc với Tây Á, giữa Châu Á với Châu Âu, mà còn là một sự hòa quyện độc đáo giữa các bản sắc dân tộc đa dạng giữa các quốc gia thời cổ đại trước và sau Công nguyên.

VỊ TRÍ ĐẮC ĐỊA

Con đường tơ lụa có tên tiếng Trung là 丝绸之路 /sī chóu zhī lù/, tổng chiều dài khoảng 4000 dặm (khoảng 6437km) nối liền các tỉnh thành phố miền Đông Trung Quốc như Thượng Hải, Bắc Kinh, Hàng Châu qua Mông Cổ, Ấn Độ, Iran, Iraq…vùng xung quanh Địa Trung Hải và đến tận Châu Âu. Con đường này ngoài tơ lụa ra còn có thể lưu thông các mặt hàng khác như len dạ Tây Á, pha lê La Mã,… Dù cho trải dài mọi loại hình địa lý, từ đồng bằng đến núi cao, từ đất liền đến biển cả nhưng Con đường tơ lụa vẫn không ngừng phát triển và trở thành mạng lưới tuyến đường thông thương quan trọng thời cổ đại.

con-duong-to-lua

TRUYỀN THUYẾT NGUỒN GỐC

Con đường tơ lụa ra đời vào khoảng thời gian 130 TCN, đây được coi là thời kỳ hưng thịnh rực rỡ của kỹ thuật dệt tơ lụa và gấm vóc nhà Hán. Tương truyền vào năm 138 TCN, Hán Vũ Đế đã cử nhà lữ hành, nhà ngoại giao kiệt xuất Trương Khiên đi về phía Tây, Tây Vực (Tân Cương Trung Quốc và Trung Á hiện nay) nhằm kết liên minh với người Nguyệt Chi (những người Trung Á cổ đại) để cùng nhau chống lại đội quân Hung Nô hùng mạnh. Sau đó, ông lưu lạc ở Tây Vực hơn một thập kỷ, không chỉ tìm được người Nguyệt Chi mà khi trở về, ông còn phát hiện ra tuyến đường thương mại buôn bán giữa các quốc gia phía Tây và nội địa Trung Quốc.

Trung Quốc được biết đến là quốc gia nuôi tằm trồng dâu sớm nhất trên thế giới. Khoảng hơn 5000 năm về trước, người Trung Quốc cổ đại đã biết thuần hóa và nuôi tằm lấy tơ, sau đó được truyền bá dần sang các nước khác. Do đó, từ những thế kỷ trước và đầu Công Nguyên, người Châu Âu đã gọi Trung Quốc là xứ sở tơ lụa :”Lụa hoa của xứ sở tơ lụa đẹp như hoa rừng, sợi tơ nhỏ như tơ nhện.” Đặc biệt, người Trung Á, Ả Rập và La Mã cực kỳ ưa chuộng thứ tơ lụa đẹp đẽ này. Từ đó, Con đường tơ lụa được mở rộng phát triển với tốc độ thần kỳ, kèo dài từ Trường An (nay là Tây An), Bắc Kinh, Hàng Châu, Phúc Châu đến Mông Cổ, Thổ Nhĩ Kỳ, Afghanistan, Iraq, Iran và đến tận vùng biển Địa Trung Hải rộng lớn, trở thành tuyến đường giao lưu vận chuyển buôn bán hàng hóa dài nhất và phồn thịnh nhất lúc bấy giờ.

SỰ THOÁI TRÀO TẤT YẾU

Đến thời nhà Đường, các vị hoàng đế thấy được tiềm năng phát triển của mối giao thương Đông – Tây thông qua con đường này nên đã ban hành rất nhiều chính sách khuyến khích buôn bán thông thương, nhờ đó Con đường tơ lụa vào thời nhà Đường cực kỳ hưng thịnh. Không chỉ tơ lụa, đá quý mà các loại hàng hóa ngày càng đa dạng hơn, ví dụ như động vật, gia vị, thảo dược, thậm chí là nô lệ.

Mãi cho tới khi triều Đường sụp đổ, Con đường tơ lụa bắt đầu suy yếu. Địa hình xuyên suốt chủ yếu là hoang mạc nhấp nhô không bằng phẳng, thời tiết khắc nghiệt bão cát triền miên, rất ít trạm dừng chân nghỉ ngơi và nguồn nước, những cuộc chiến tranh giữa các triều đại kéo dài liên miên cùng với nạn cướp bóc đạo tặc hoành hành, dần dần Con đường tơ lụa trở nên vắng vẻ heo hút, trở thành nỗi kinh hoàng ám ảnh cho những đoàn thương gia di chuyển qua đây.

con-duong-to-lua

Thế nhưng, sau khi đế quốc Nguyên Mông hùng mạnh bành trướng thế lực và lãnh thổ ra khắp Châu Á và Châu Âu thì Con đường tơ lụa lại một lần nữa hồi sinh. Dưới triều Nguyên, một nhà thám hiểm xuất chúng người Ý tên là Marco Polo đã đến thăm vị khả hãn hung bạo Hốt Tất Liệt và được phong cho một chức quan, ông đã sinh sống và làm quan ở đây 20 năm. Sau khi về nước, ông viết nên cuốn “Marco Polo du ký” ghi chép về các chuyến du ngoạn đầy thú vị của mình trên những miền đất hứa, điển hình là chuyến đi sang Trung Quốc bằng Con đường tơ lụa thời kỳ thịnh vượng với những chuyến xe chở đầy ắp hàng hóa cùng các đoàn thương nhân và tùy tùng tấp nập nối đuôi nhau.

Tuy nhiên, sau khi nhà Minh thay nhà Nguyên thống trị Trung Quốc thì đã đưa ra hàng loạt luật lệ nhằm khống chế Con đường tơ lụa và bắt các thương nhân phải nộp thuế rất cao. Đồng thời chủ trương thực hiện chính sách bế quan tỏa cảng, hạn chế thông thương với các quốc gia khác vì đương thời nhà Minh đang phải đối mặt với nhiều vấn đề như nội loạn, suy thoái kinh tế và thiên tai, nên đặc biệt lo sợ nếu để cho các quốc gia khác có cơ hội du nhập vào nội địa vậy thì chẳng khác nào dẫn cọp vào nhà, tạo cơ hội cho các đế quốc khác lăm le bờ cõi nước mình. Thế nên, Con đường tơ lụa mất đi sự nhộn nhịp vốn có, dẫn đến suy tàn nhanh chóng. Vậy là, những thương gia nước ngoài đành phải tìm cách khác, hoặc là tìm một con đường khác để thông thương hàng hóa, hoặc là sẽ không giao thương với Trung Quốc nữa.

MỘT CHÂN TRỜI MỚI ĐƯỢC MỞ RA

Cùng lúc đó, trái ngược với sự tan rã của con đường thương mại đông đúc bậc nhất trên đất liền, thì con đường buôn bán hàng hóa trên biển lại huyên náo hơn bao giờ hết. Cảng biển Quảng Châu được xem là khởi đầu cũng như là “trái tim” của nền kinh tế đang đứng trên bờ vực khủng hoảng, khi mà các thương gia Anh, Pháp, Ả Rập, Bồ Đào Nha, Hà Lan ồ ạt kéo đến để trao đổi hàng hóa và giao lưu buôn bán. Quảng Châu trở thành trung tâm giao thương mới, mở đầu cho một chân trời mới giúp các thương nhân ngoại quốc giải quyết được tình trạng ùn tắc hàng hóa – Con đường tơ lụa trên biển.

Từ đó, lợi thế của ngành thương mại hàng hải cũng được phát huy tối đa, thúc đẩy sự phát triển của ngành công nghiệp đóng tàu, la bàn, cảng biển,…Với những ưu điểm vượt bật về khả năng vận tải hàng hóa nhanh, rẻ, nhiều, Con đường tơ lụa trên biển dần dần thay cho vị thế của Con đường tơ lụa đất liền, trở thành huyết mạch giao thương Đông – Tây quan trọng bậc nhất, mở ra thời kỳ Đại hàng hải mà thậm chí đến tận bây giờ, các tàu thuyền thông thương hàng hóa vẫn còn đi theo hải trình của Con đường tơ lụa trên biển ngày xưa.

 

con-duong-to-lua-bien

 

LỜI KẾT

Con đường tơ lụa đất liền và Con đường tơ lụa trên biển không chỉ mang ý nghĩa thương mại mà còn là cơ sở cho những khám phá mới mẻ của con người trên nhiều lĩnh vực như chính trị, địa lý tự nhiên, thời tiết, thám hiểm. Không chỉ thúc đẩy sự giao lưu giữa các nền văn hóa, tôn giáo lớn, góp phần hình thành cầu nối giữa các nền văn minh nhân loại, Con đường tơ lụa còn là động lực xúc tiến phát triển khoa học kỹ thuật của thời đại. Dù cho giờ đây, những điều này chỉ còn là dĩ vãng nhạt nhòa nhưng hào quang mà con đường huyền thoại này để lại vẫn mãi in đậm dấu ấn trên từng bước chân tiến hóa của lịch sử nhân loại.

CTV: Lê Bình Nguyên

Theo dõi Hoa Lạc để biết thêm nhiều thông tin nữa nhé!

Trung Tâm Hoa Ngữ Hoa Lạc

Website: https://hoalac.edu.vn/

Fanpage: https://www.facebook.com/hoalac.edu.vn/?ref=page_internal

Cơ sở 1: 23 đường số 3, KDC Kim Sơn, P. Tân Phong, Quận 7, Hồ Chí Minh.

Cơ sở 2: 30 đường số 3, P.9, Q. Gò Vấp, Hồ Chí Minh.

 

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.

Hotline: 028.6276.0260
Chat Facebook
Gọi điện ngay