TỨ TƯỢNG – NHỮNG THẦN THÚ TRONG VĂN HÓA TRUNG HOA

Trong quyển Chu dịch có một câu nói: “Thái cực sinh lưỡng nghi, lưỡng nghi sinh tứ tượng, tứ tượng sinh bát quái” – giải thích về phương thức hình thành và quá trình khai thiên lập địa; mỗi thần thú gắn liền với một phương và một màu sắc chính, và có thể còn đại diện cho các khía cạnh khác như các mùa trong năm, các đức tính và các nguyên tố. Tứ Tượng còn được gọi bằng nhiều tên gọi khác như Thiên chi Tứ Linh, Tứ Thần hay Tứ Thánh.

Các bạn hãy cùng Hoa Lạc tìm hiểu về những sinh vật thần thoại này nhé!

GÓC NHÌN THIÊN VĂN HỌC

Người Trung Hoa cổ đại phân định 7 chòm sao thành Tam viên – Tứ tượng. Tam viên được sắp xếp theo hình tam giác xung quanh khu vực Bắc cực và chòm sao Bắc Đẩu. Để thuận tiện cho việc quan sát chuyển động của mặt trời, mặt trăng và ngũ hành (kim, mộc, thủy, hỏa, thổ), người xưa đã chọn ra 28 tọa độ (nhị thập bát tú) nằm gần 12 cung hoàng đạo của phương Tây và xích đạo, mỗi tọa độ là một chòm sao. Mỗi 7 chòm sao trong 28 tú sẽ tạo thành 1 tượng. Ngoại vi của Tam viên là Tứ tượng: đông – Thương long, tây – Chu tước, nam – Bạch hổ, bắc – Huyền vũ.

NGŨ HÀNH

Theo thuyết ngũ hành, ngoài tứ tượng thì có thêm một thánh thú khác là hoàng lân/ kỳ lân. Đây là linh thú có uy quyền tối cao và là đại chỉ huy cho Tứ tượng.

Thanh long trấn giữ phương đông, đại diện cho mùa xuân – màu xanh – mệnh mộc.

Chu tước trấn giữ phương nam, đại diện cho mùa hạ – màu đỏ – mệnh hỏa.

Bạch hổ trấn giữ phương tây, đại diện cho mùa thu – màu trắng – mệnh kim.

Huyền vũ trấn giữ phương bắc, đại diện cho mùa đông – màu đen – mệnh thủy.

Hoàng lân trấn giữ ở trung tâm, đại diện cho màu vàng – mệnh thổ.

NHỮNG ĐIỀU THÚ VỊ XOAY QUANH TỨ TƯỢNG

THƯƠNG LONG/ THANH LONG

Ngoại hình: Từ “long” dùng để chỉ những con rồng, cả phương Đông và phương Tây, hình ảnh loài rồng đều được biểu thị cho loài linh vật huyền thoại có sức mạnh phi thường.

Tại một số nước châu Á, rồng được mô tả có mình rắn, vảy cá, bờm sư tử, sừng hươu, không có cánh nhưng biết bay, trong khi rồng ở châu Âu được mô tả giống như một con thằn lằn khổng lồ, có cánh như dơi và biết phun lửa. Đa số các nước châu Á coi rồng là con vật linh thiêng, trong khi các nước châu Âu lại coi rồng là biểu tượng của cái ác và sự hung dữ.

Báo chí: Bốn con Rồng châu Á hay Bốn con Rồng nhỏ là một thuật ngữ dùng để chỉ nền kinh tế của các quốc gia/lãnh thổ: Hàn Quốc, Đài Loan, Singapore và Hồng Kông – 4 nền kinh tế đã trải qua quá trình công nghiệp hóa thần tốc đồng thời duy trì được tốc độ tăng trưởng đặc biệt cao trong những năm từ thập niên 1960 cho đến đầu thế kỷ 21.

Tuy nhiên, văn hóa phương Tây cho rằng rồng là biểu tượng không may mắn nên những bài báo khi chuyển ngữ sẽ dùng “con hổ” thay vì “con rồng”.

CHU TƯỚC/ CHU ĐIỂU

So sánh với văn hóa phương Tây, người ta dễ nhầm lẫn Chu tước và Phượng hoàng dù có ngoại hình tương đồng, nhưng là hai sinh vật khác nhau. Phượng Hoàng là sinh vật cai trị huyền thoại của các loài chim, có liên hệ với biểu tượng lửa và mặt trời mọc, được liên kết với Hoàng hậu Trung Quốc, giống như rồng được liên kết với Hoàng đế; trong khi Chu Tước là một sinh vật thần thoại trong Thiên văn học Trung Quốc.

BẠCH HỔ

Trong tứ tượng, chỉ có Bạch hổ là sinh vật có thật.

Trong phong thủy nhà ở, người ta thường nhắc đến “tả Thanh Long, hữu Bạch Hổ, tiền Chu Tước, hậu Huyền Vũ”. Nghĩa là khu vực bên Bạch hổ phải nên có thế đất cao ngắn hơn bên Thanh Long. Vì hổ ngẩng đầu quá cao sẽ lấn át rồng làm mất cân đối phong thuỷ, như vậy thì vùng đất kém đi sự may mắn và phúc lành cho gia chủ.

HUYỀN VŨ

Hình dạng khởi thủy của Huyền Vũ là con vũ màu đen, là một linh vật kết hợp của rắn và rùa, là linh vật rất cổ của Trung Hoa. Trong truyền thuyết về tổ của người Trung Quốc, Phục Hi là Tổ phụ có hình rùa, Nữ Oa là Tổ mẫu có hình rắn. Sự kết hợp giữa rắn và rùa tượng trưng cho sức mạnh trí tuệ và sự trường tồn.

Ngoài ra, nhiều người hay nhầm lẫn Huyền vũ và Quy do có cùng hình dáng loài rùa, nhưng Huyền vũ có đuôi rắn. Trong bốn linh vật mà Lễ Ký chép: “Long, lân, quy, phụng vị chi tứ linh” (Rồng, kỳ lân, rùa, phượng hoàng gọi là tứ linh). Bốn linh vật này chỉ có rùa là có thật.

Tại Việt Nam, Huyền vũ còn được gọi là Trấn Vũ (hay Trấn Võ), Huyền Thiên Trấn Vũ, vị thần trấn trị phương Bắc. Thần đã giúp An Dương Vương trừ các loại ma quỷ trong lúc xây thành Cổ Loa dưới tên Thanh Giang sứ giả (cùng thần Kim Quy hồ Gươm). Thần được thờ trong Đền Quán Thánh (Trấn Vũ Quán) – là một trong Thăng Long tứ trấn, Thăng Long tứ quán, được xây dựng dưới thời Lý Thái Tổ (1010-1028).

TỔNG KẾT

Tứ tượng là một khái niệm rộng trong thiên văn, triết học và phong thủy phương Đông. Những thần thú này có ý nghĩa tâm linh và tôn giáo quan trọng và phổ biến ở các quốc gia trong vùng văn hóa Đông Á.

CTV: Sabine

 

Theo dõi Hoa Lạc để biết thêm nhiều thông tin nữa nhé!

Trung Tâm Hoa Ngữ Hoa Lạc
Cơ sở 1: 23 đường số 3, KDC Kim Sơn, P. Tân Phong, Quận 7, Hồ Chí Minh.
Cơ sở 2: 30 đường số 3, P.9, Q. Gò Vấp, Hồ Chí Minh.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Hotline: 028.6276.0260
Chat Facebook
Gọi điện ngay