Học tiếng Trung qua phim cổ trang: Cẩn thận con dao 2 lưỡi!

Xem phim cổ trang để luyện tiếng Trung từ lâu đã được xem là một “đặc sản” của hội mê Hoa ngữ. Những thước phim cung đấu sắc sảo hay kiếm hiệp hào hùng không chỉ mang lại sự giải trí mà còn cung cấp một vốn từ vựng khổng lồ, cơ hội luyện nghe đầy thú vị.

Tuy vậy, nếu không biết cách chắt lọc, bạn dễ dàng bê nguyên si những câu thoại cổ phong vào đời sống hiện đại, tạo nên những tình huống “dở khóc dở cười” – người nói thì đầy khí chất nhưng người nghe lại chỉ thấy một… bầu trời hoang mang.

Hãy cùng Hóa Lạc điểm qua những lỗi sai kinh điển khi áp dụng ngôn ngữ phim ảnh cổ trang vào đời thực khi học tiếng Trung nhé!

Những màn xưng hô ‘xuyên không’

Lỗi sai phổ biến nhất của người học tiếng Trung thông qua phim cổ trang kiếm hiệp chính là hệ thống đại từ nhân xưng. Trong thế giới của các vị hoàng đế hay đại hiệp, chúng ta đã quá quen với những từ như Tại hạ (在下 /zàixià/), Bản cung (本宫 /běngōng/), Thần thiếp (臣妾 /chénqiè/) hay Lão phu (老夫 /lǎofū/).

Thế nhưng, hãy tưởng tượng một viễn cảnh khi bạn bước vào một quán trà sữa sầm uất tại Bắc Kinh và dõng dạc tuyên bố: “Tại hạ muốn một ly hồng trà, phiền tiểu nhị tính tiền!”. Lúc này, nhân viên phục vụ thay vì mang nước ra, có lẽ sẽ tự hỏi liệu họ có đang đối diện với một nhân vật nào vừa ‘xuyên không’ từ quá khứ đến hay không.’

Thực tế, ngôn ngữ hiện đại đã tối giản hóa mọi thứ vào chữ “Wǒ” (Tôi) duy nhất. Việc sử dụng các danh xưng cổ không khiến bạn trông sang trọng hơn mà trái lại, nó tạo ra một khoảng cách kỳ lạ, sự trịnh trọng thái quá đến mức kệch cỡm. Gọi một bạn nhân viên phục vụ là Tiểu nhị (小二 /xiǎo’èr/) thay vì “Fúwùyuán” (服务员 – Phục vụ viên) không chỉ là sai lệch về thời đại, mà còn vô tình chạm vào những định kiến về giai cấp thời phong kiến vốn đã bị xóa bỏ từ lâu trong xã hội hiện đại.

Khi sự trang trọng trở thành liều thuốc “gây lú” trong công sở

Trong phim, để bày tỏ lòng trung thành hay quyết tâm, nhân vật thường dùng các cấu trúc như “Thiên địa chứng giám” hay “Khởi bẩm”. Tuy nhiên, nếu sếp giao cho bạn một dự án và bạn trả lời bằng một thái độ như đang báo cáo với quân sư ở chiến trường, sự chuyên nghiệp của bạn sẽ ngay lập tức bị đặt một dấu hỏi lớn.

Việc nhầm lẫn giữa sắc thái trang trọng cổ điển và sự chuyên nghiệp hiện đại là một cái bẫy ngôn ngữ. Trong khi tiếng Trung cổ nhấn mạnh vào lễ nghi và tầng nấc thì tiếng Trung công sở ngày nay ưu tiên sự súc tích, trực diện và hiệu quả. Thay vì dùng những từ ngữ quá ước lệ, việc nắm vững các động từ hành động như Phụ trách (负责 /fùzé/), Đảm bảo (保证 /bǎozhèng/) hay Tối ưu hóa (优化 /yōuhuà/) sẽ giúp bạn ghi điểm hơn là những lời thề thốt mang hơi hướng kiếm hiệp.

Học tiếng Trung qua phim cổ một cách chắt lọc

Mặc dù tiềm ẩn nhiều rủi ro, phim cổ trang vẫn là một kho báu nếu bạn biết cách chọn lựa những kiến thức hay, hợp lý. Bí quyết nằm ở việc phân loại từ vựng thành hai nhóm: nhóm ứng dụng và nhóm thưởng thức.

Nhóm ứng dụng gồm những thành ngữ bốn chữ hoặc các cách dùng từ ẩn dụ để mô tả tính cách, cảm xúc là những thứ cực kỳ nên học. Chúng giúp văn phong của bạn có chiều sâu, tinh tế và đầy tri thức. Chẳng hạn, thay vì chỉ khen ai đó thông minh bằng từ 聪明 /cōngming/ vốn đã quá quen thuộc, bạn có thể dùng cụm cơ trí (机智 /jīzhì/) để nhấn mạnh sự nhanh nhạy, khôn ngoan trong xử lý tình huống; hay khi muốn mô tả một người làm việc gì đó hết sức tận tâm, cụm từ tận tâm tận lực (尽心尽力 /jìnxīn jìnlì/) sẽ mang lại sắc thái trang trọng và chuyên nghiệp hơn hẳn.

Ngược lại, những từ ngữ liên quan đến chế độ, chức danh hay các đại từ nhân xưng đã không còn tồn tại thì chỉ nên tiếp thu thay vì sử dụng trong giao tiếp thường nhật.

Ngôn ngữ là một thực thể sống luôn vận động và thay đổi theo thời đại. Việc yêu thích phim cổ trang là một thế mạnh lớn giúp bạn thấu hiểu căn tính văn hóa của người Hoa, song hãy là một người học tỉnh táo.

Hãy là một người học tiếng Trung thông minh: xem phim để hiểu văn hóa, luyện ngữ điệu nhưng khi giao tiếp, hãy giữ cho mình sự hiện đại và gần gũi. Lời khuyên của Hoa Lạc là bạn nên cách nói của một người hiện đại, có chiều sâu văn hóa nhưng không xa rời hơi thở của cuộc sống hôm nay!

Thực hiện: Nhóm Hoa Lạc